Uncategorized

27 κεφάλαια περί τηρήσεως του νου (β’μέρος)

ΑΓΙΟΣ ΗΣΑΙΑΣ Ο ΑΝΑΧΩΡΗΤΗΣ

15. Σε παρακαλώ, εφόσον βρίσκεσαι στη ζωή, μην αφήσεις ελεύθερη την καρδιά σου. Γιατί όπως ο γεωργός δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τούς καρπούς του, επειδή δεν γνωρίζει τί μπορεί να συμβεί μέχρις ότου τούς μαζέψει, έτσι και ο άνθρωπος δεν επιτρέπεται να αφήσει αφύλαχτη την καρδιά του όσο αναπνέει. Όπως δεν γνωρίζει ο άνθρωπος ποιο πάθος θα του έρθει ως την τελευταία του πνοή, έτσι δεν πρέπει να αφήσει ελεύθερη την καρδιά του μέχρι την ώρα εκείνη, αλλά πρέπει πάντοτε να φωνάζει προς το Θεό να τον βοηθήσει και να τον ελεήσει.

16. Εκείνος πού δεν βρίσκει βοήθεια σε καιρό πολέμου, ούτε στην ειρήνη μπορεί να έχει εμπιστοσύνη.

17. Όταν χωριστεί κανείς από την αμαρτωλή ζωή, θα γνωρίσει με ακρίβεια όλα τα αμαρτήματα με τα οποία αμάρτησε στο Θεό. Γιατί δεν βλέπει τις αμαρτίες του πριν χωριστεί από αυτές, πράγμα πού θα του φανεί πικρό και δύσκολο. Όσοι φτάνουν σ’ αυτό το μέτρο, κλαίνε για τις αμαρτίες τους και παρακαλούν και ντρέπονται μπροστά στο Θεό, φέρνοντας στο νου τις πονηρές φιλίες πού είχαν με τα πάθη. Ας αγωνιστούμε λοιπόν αδελφοί κατά την δύναμη μας και ο Θεός μας βοηθά κατά το πλήθος του ελέους Του. Και αν δεν φυλάξαμε καθαρή την καρδιά μας, τουλάχιστον ας βάλομε τα δυνατά μας να φυλάξομε τα σώματα μας, όπως ζητάει ο Θεός, αναμάρτητα και ας πιστεύομε ότι κατά τον καιρό της πνευματικής πείνας πού μας βρήκε, μας ελεεί μαζί με τους Αγίους Του.

18. Εκείνος που έδωσε την καρδιά του στην αναζήτηση του Θεού με αληθινή ευσέβεια, δεν μπορεί να σκέφτεται ότι είναι αρεστός στο Θεό. Επειδή όσο τον ελέγχει η συνείδησή του για τις αμαρτίες που έκανε, δεν απόκτησε την ελευθερία. Εφόσον υπάρχει ο έλεγχος, υπάρχει και εκείνος που κατηγορεί· και εφόσον υπάρχει κατηγορία, δεν υπάρχει ελευθερία. Αν λοιπόν στην προσευχή σου δεις ότι δεν σε κατηγορεί κανένα είδος κακίας, άρα είσαι ελεύθερος και μπήκες στην αγία ανάπαυση του Θεού, σύμφωνα με το θέλημά Του. Αν δεις ότι ο καλός καρπός δυνάμωσε και δεν τον πνίγουν πλέον τα ζιζάνια του εχθρού· και ότι δεν έφυγαν μόνοι τους οι εχθροί και έπαψαν από πανουργία να πολεμούν πλέον με τις αισθήσεις σου· και αν η νεφέλη έριξε τη σκιά της πάνω στη σκηνή και ο ήλιος δεν σε έκαψε την ημέρα, ούτε η σελήνη τη νύχτα(Ψαλμ.120,6)· και αν βλέπεις ότι ετοίμασες την σκηνή να τη στήσεις και να τη φυλάξεις κατά το θέλημα του Θεού, τότε με τη δύναμη του Θεού έχεις νικήσει. Και τότε Αυτός θα ρίξει τη σκιά Του πάνω στη σκηνή γιατί είναι δική Του. Και έως ότου γίνεται πόλεμος, ο άνθρωπος έχει φόβο και τρόμο, ή να νικήσει σήμερα, ή να νικηθεί· ή να νικηθεί αύριο ή να νικήσει· γιατί ο αγώνας σφίγγει την καρδιά ολόγυρα. Η απάθεια όμως είναι ακαταμάχητη, γιατί έλαβε πια το βραβείο και έπαψε πια να μεριμνά για κάποιο από τα τρία μέρη, επειδή ειρήνευσαν μεταξύ τους και με το Θεό. Τα τρία αυτά μέρη είναι ψυχή, σώμα και πνεύμα. Όταν λοιπόν τα τρία αυτά γίνουν ένα με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, δεν μπορούν πλέον να χωριστούν. Μη νομίζεις λοιπόν τον εαυτό σου ότι είσαι νεκρός ως προς την αμαρτία, όσο στενοχωρείσαι και πολέμησε με ορμή από τούς εχθρούς σου τους δαίμονες, είτε ξυπνητός, είτε στον ύπνο σου. Όσο ο ταλαίπωρος άνθρωπος βρίσκεται στο στάδιο του αγώνα, δεν μπορεί να είναι ασφαλής.

19. Αν ο νους αποκτήσει πνευματική δύναμη και ετοιμάσει τον εαυτό του να ακολουθήσει την αγάπη πού σβήνει όλα τα πάθη του σώματος και πού δεν αφήνει με τη δύναμη της καμιά κακία να εξουσιάζει την καρδιά, τότε ο νους αντιστέκεται εναντίον της κακίας μέχρις ότου την χωρίσει από τις καλές διαθέσεις της ψυχής.

20. Εξέταζε ενώπιον του Θεού με μεγάλη προσοχή τον εαυτό σου, αδελφέ, κάθε ημέρα, και βλέπε την καρδιά σου, ποιο πάθος βρίσκεται μέσα σ’ αυτήν. Και πέταξέ το μακριά από την καρδιά σου, για να μη σου γίνει αφορμή καταδίκης.

21. Πρόσεχε λοιπόν αδελφέ μου την καρδιά σου και αγρύπνα για ν’ αντιμετωπίσεις τούς εχθρούς σου. Γιατί είναι πανούργοι και με κάθε είδος κακίας. Και πίστεψε μέσα σου βαθιά ότι είναι αδύνατο ο άνθρωπος πού πράττει το κακό, να πράξει καλά. Γι’ αυτό και ο Σωτήρας μας μας δίδαξε να είμαστε προσεκτικοί και άγρυπνοι, λέγοντας: «Ότι είναι στενή ἡ πύλη και δύσκολος ο δρόμος πού οδηγεί στη ζωή και είναι λίγοι όσοι τον βρίσκουν»(Ματθ. 7,14).

22. Πρόσεχε λοιπόν στον εαυτό σου μήπως κάτι απ’ όσα οδηγούν στην απώλεια σε απομακρύνει από την αγάπη του Θεού, και φύλαγε την καρδιά σου και μην αμελήσεις και πεις: «Πώς να φυλάξω την καρδιά μου, αφού είμαι άνθρωπος αμαρτωλός;» Γιατί όταν ο άνθρωπος εγκαταλείψει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό μετανιωμένος, η μετάνοια τον ξαναγεννά και τον κάνει όλον καινούργιο.

23. Παντού η Αγία Γραφή, Παλαιά και Καινή, μιλά για τη φύλαξη της καρδιάς. Ο Δαβίδ λέει: «Γιοί των ανθρώπων, ως πότε θα έχετε βαριά καρδιά;(Ψαλμ. 4,3), και πάλι: «Η καρδιά τούς είναι κούφια»(Ψαλμ. 5,10). Για εκείνους πάλι πού σκέφτονται μάταια, λέει: «Είπε μέσα στην καρδιά του, θα μείνω αμετακίνητος»(Ψαλμ.9,27). Και πάλι: «Είπε μέσα στην καρδιά του, ξεχάστηκε ο Θεός»(Ψαλμ. 9,32), και άλλα πολλά παρόμοια. Οφείλει λοιπόν ο μοναχός να εννοεί το σκοπό της Γραφής, για ποιον και πότε μιλάει, και να κρατά συνεχώς τον αγώνα της ασκήσεως. Να προσέχει τις επιθέσεις του διαβόλου και σαν καλός πλοίαρχος να ξεπερνά τα κύματα, καθώς θα τον κυβερνά η χάρη, χωρίς να ξεφεύγει από τον δρόμο του και να προσέχει μόνο στον εαυτό του. και να πλησιάζει το Θεό, χωρίς να πλανιέται ἡ σκέψη του εδώ κι εκεί, και χωρίς περιέργεια του νου του.

24. Ο καιρός των αγώνων απαιτεί από μας την προσευχή, όπως τον πλοίαρχο οι άνεμοι και οι τρικυμίες και οι φουρτούνες. Γιατί δεχόμαστε προσβολή λογισμών και ενάρετων και κακών. Κύριος των παθών είναι ο ευσεβής και φιλόθεος λογισμός. Πρέπει εμείς οι ησυχαστές με σύνεση να διακρίνομε και να ξεχωρίζομε και τις αρετές και τις κακίες. και ποιες αρετές να εργαζόμαστε μπροστά στους αδελφούς μας και ποιες μόνοι μας. και ποια είναι ἡ πρώτη αρετή, ποια ἡ δεύτερη και ποια ἡ τρίτη. και ποιο πάθος είναι ψυχικό και ποιο σωματικό, και ποια αρετή ψυχική και ποια σωματική· και από ποια αρετή η υπερηφάνεια χτυπά το νου, από ποια έρχεται ἡ κενοδοξία, από ποια πλησιάζει ο θυμός και από ποια έρχεται ἡ γαστριμαργία. Γιατί οφείλομε να ανατρέπομε τις πονηρές σκέψεις και κάθε υψηλοφροσύνη που υψώνεται και εμποδίζει τούς ανθρώπους να γνωρίσουν το Θεό(Β΄ Κορ. 10,5).

25. Πρώτη αρετή είναι η αμεριμνία, δηλαδή θάνατος σε σχέση με κάθε άνθρωπο και κάθε πράγμα. Αυτή γεννά την επιθυμία του Θεού. Κι αυτή πάλι γεννά τη φυσική οργή, η οποία αντιστέκεται σε κάθε πειρασμό του διαβόλου. Τότε ο φόβος του Θεού βρίσκει κατοικία στον άνθρωπο και διαμέσου του φόβου φανερώνεται ἡ αγάπη.

26. Πρέπει την προσβολή του πονηρού λογισμού να την ανατρέπομε από την καρδιά μας με ευσεβή αντιλογία κατά την ώρα της προσευχής, μήπως και βρεθούμε να προσευχόμαστε στο Θεό με τα χείλη, ενώ στην καρδιά να σκεφτόμαστε τα άτοπα. Γιατί ο Θεός δεν δέχεται από τον ησυχαστή προσευχή θολή και περιφρονητική. Σε όλα τα μέρη της ἡ Γραφή συνιστά έντονα να φυλάγομε τις αισθήσεις της ψυχής. Αν υποταχθεί το θέλημα του μοναχού στο νόμο του Θεού, κατά το νόμο αυτό θα κυβερνήσει και ο νους όσα εξαρτώνται ως υπήκοοί του από αυτόν, δηλ. όλες τις ψυχικές κινήσεις και ιδιαίτερα το θυμό και την επιθυμία. Αυτοί είναι οι υπήκοοι του νου. Αρετή εργαστήκαμε και κάναμε το σωστό, στρέψαμε την επιθυμία στο Θεό και τα θελήματα Του, και το θυμό κατά της αμαρτίας και του διαβόλου. Τί είναι λοιπόν εκείνο που ζητείται από μας; Η εσωτερική μελέτη.

27. Αν ο σπόρος της αισχρότητας σπαρεί στην καρδιά σου, όταν κάθεσαι στο κελί σου, πρόσεξε. Αντιστάσου κατά της κακίας, μήπως σε κυριεύσει. Θυμήσου το Θεό ότι είναι παρών και σε προσέχει, και ό,τι έχεις στην καρδιά σου είναι φανερό μπροστά Του. Πες λοιπόν στην ψυχή σου: «Αν φοβάσαι ομοίους σου ανθρώπους αμαρτωλούς να μη δουν τις αμαρτίες σου, πόσο μάλλον το Θεό που όλα τα βλέπει; Και από αυτό φανερώνεται ο φόβος του Θεού στην ψυχή σου. Και αν μείνεις μαζί του, μένεις ακίνητος ως προς τα πάθη, όπως είναι γραμμένο: «Όσοι στηρίζονται στον Κύριο είναι σαν το όρος Σιών. δεν θα σαλευτεί στον αιώνα όποιος κατοικεί στην Ιερουσαλήμ»(Ψαλμ. 124, 1). Και σε κάθε πράγμα πού κάνεις, να πιστεύεις ότι ο Θεός βλέπει κάθε σκέψη σου και δεν θα αμαρτήσεις ποτέ. Σ’ Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Άγιος Ησαΐας ο Αναχωρητής, 27 κεφάλαια περί τηρήσεως του νου, Φιλοκαλία, τόμος Α’, σελ. 29-31.

Κοινωνική Δικτύωση

Comment here